Panayırlar Ve Gelenekler

Sakız Adası’nın Panayırları adanın dört bir yanında çok farklı aktivitelerle düzenlenir.

SAKIZ Adasın’da PANAYIRLAR

Eğlenceyi seviyorsanız üstelik en orjinal halk tarzıyla, yerel ve gerçekten çok iyi olan orkestralarıyla yığınla panayır Sakız Adası’nda sizleri bekliyor.

Panayırların çoğu sabah yortusu olan ve adına kutlamalar yapılan kilisedeki ayinin ardından zengin yiyeceklerin sunulduğu ziyafetlerle başlar ve akşamları düzenlenen eğlencelerle devam eder.

Panayırlar adanın dört bir yanında düzenlenir. Sizin programınızı kolayca yapabilmeniz için şehir merkezine olan uzaklıklarını ve tarihlerini sıralıyoruz.

Ay. İoannou Theologou (8 Mayıs, Kurunia 60 km):  En tipik ve karakteristik özellikli panayırlardan biridir. Dini törenin ardından keçi pilavı servis edilir (eğer perhiz dönemine denk gelirse balık).

Aya Kiriaki (7 Temmuz, Amades 40 km),

Aya Marina (17 Temmuz, Ververato 8 km, Vessa 26 km, Fita 41 km),

Profiti İlia (29 Temmuz, Spartunda 44 km, Ayos Yeorgos 12km, Armolia 19 km),

Aya Markella (22 Temmuz, Volissos 43 km),

Aya Paraskevi (26 Temmuz, Kastello – Hora’da -, Kalamoti 25 km, Halandra 52 km, Parparia 54km, Zifias 8 km),

Ayo Pandeleimonas (27 Temmuz Monodentri, Sakız Adası Merkez),

Sotiros (6 Ağustos, Volissos 41 km, Vki 44 km, Pispilunda 50 km, Ayos Yorgios, Sikusis 12 km, Mesta 34 km, Pirgi 25 km, Nenita 18 km, Katarraktis 15 km, Kallimasia 10 km),

Ayu Emilianu (8 Ağustos, Kallimasia 12 km), Ayas Fotinis (12 Ağustos Neohori 10 km).

Panagias 15 Ağustos – Meryem Ana 15 Ağustos yortusu ve panayırı. (Pirgi 25 km. Pirgi’yle birlikte tüm adada kutlanır.)

Eniamera Panagias (Pirgi 25 km, Viki 44, Potamia 77 km, Ayos Gala 66 km),

Ayas Vasas (21 Ağustos, Kambohora 10 km), Ayo Faniriou (27 Ağustos, Vessa 26 km),

Ayu İoannu tu Apokefalisti (29 Ağustos, Katarraktis 15 km, Patrika 24 km, Sidirunda 38 km, Ayos İoannis Meri kambohora 10 km.)

Ayo Simeon (1 Eylül, Tripes 58 km),

Ayu Mamma (2 Eylül, Afrodisia 56 km)

Aya Ermoni (4 Eylül Aya Ermioni 10 km),

Panagia Despinis (8 Eylül, Kabia 50 km, Leptopoda 60 km,

Sikiada 15 km, Lithi 31 km, Elata 31 km, Ekso Didima 15 km,

Stavru (14 Eylül, Vrulidia 32 km, Halkios 7 km),

Taksiarhon (8 Kasım Mesta 35 km)

YILBAŞI VE APUKURYA GELENEKLERİ

Sakız Adası’nda yeni yıl “vapurlarla” karşılanır. Ya da “Gemilerle” de diyebilirsiniz. Gemi ya da vapur derken tüm Yunanistan’da bilinen o alışılagelmiş gemiler kast edilmiyor elbette. Söz konusu olanlar, yarım metreden iki metreye kadar olan uzunluklarıyla çeşitli savaş ve ticari gemilerin en ince ayrıntısına kadar birebir yapılmış maketleridir. Yılbaşı gecesine kadar hazır olabilmeleri için yapımlarına ilk baharın sonlarında başlanır ve okulların kapanmasıyla da daha da yoğunlaşır. Çünkü gemileri çoğunlukla aynı yaşlardaki bir grup erkek çocukları yapar. Bunları yapacak olanların oluşturduğu gruba “atölye” adı verilir ve gemileri yapanların biraz da şair ruhlu olması gerekir ki en ince detayına kadar özenerek yapılsın bu gemiler. Zamanı gelip de gemiler hazır olduğunda, “mürettebatı” genellikle denizci üniformaları ya da şapkalarını takarak gemileri taşırlar. Tamamlandıktan sonra çok ağır olan bu gemiler özel bir ızgara üzerinde bir çok kişi tarafından taşınırlar.

“Atölyeler” arasında yaşanan rekabet büyüktür. Genellikle yapılan gemiye onu yapan “atölye-grubun” adı verilir. Ama yine de çoğu zaman Sakız Adası’nın 1912’de hürriyetine kavuşmasında etkili olan kahraman Yunan Deniz Filosu’nun Elli, İeraks, Themistoklis gibi gemilerin de adları verilir. Bu geleneğin daha çok 1225 yıllarında fakir ve mübadillerin yaşadığı mahallelerde geliştiği ve 1922 yılında adaya gelen mübadillerle daha da gelişip önem kazandığına inanılır. Bu gemiler, duman tüten bacaları, top atan toplarıyla gerçek birer sanat eserleridir! Ne de olsa atölyeler bu konuda oldukça tecrübeli oldukları gibi en ince detaya kadar gerçeğine uygun şekilde yapacak imkâna sahiptirler.

Gittikçe önemini kaybetmeye başlayan bu geleneği canlı tutabilmek için Sakız Adası’nın Çevre Derneği aşağı yukarı son 35 yıldır yılbaşı gecesi şehrin meydanında toplanan gemiler arasında düzenlenecek yarışmayla ödüllendirilerek canlı tutmaya çalışmaktadır.

Ödül töreninin ardından gemiler adanın sokaklarında yeni yıl şarkıları söylenilerek gezdirilir. Bu gemilerden birini görmeyi arzu ediyor ancak yılbaşı zamanı Sakız Adası’nda olamıyorsanız bunların örneklerini adadaki Emboriki Trapeza -Banka- ‘da , adanın rıhtımında ve Sakız Adası 1. Ortaokulu’nda görebilirsiniz.

Mostra: Thimiana köyünde Apukurya zamanı Mostra’yla kutlanıyor. Mostra, kökeni ortaçağa, korsanların Ege’de kol gezdiği zamanlara dayanmaktadır. Şehre yakın olan köylerinde Thimianalılarıın eğlendikleri bir pazar günü korsanlar komşu sahillerden adaya çıkmış. Korsanların adaya vardığını onlara Viglalılar haber vermiş. Sık sık maruz kaldıkları korsan saldırılarından bıktıkları için ve eğlencenin verdiği coşkuyla bu sefer korsanlara yüzleşmeye karar vermişler. Köyleri Thimiana’dan yola çıkıp yolda işgâlcilerle karşılaştıklarında küçük bir meydan savaşı yaşanmış. Köylüler korsanları yenmiş, savaşın galibi olmanın verdiği heyecanla korsanları meydana “mostralamış” yani asmışlar. Ertesi yıl geçen sene yaşananların unutulmaması için olayı yeniden canlandırmışlar.

Böylece her yıl düzenlenmeye başlayan “Mostra” geleneği ortaya çıkmış. Günümüzde Mostra kutlamaları 3 gün boyunca sürüyor. Cuma gününden itibaren farklı etkinliklerle başlayan “Mostra” pazar günü, o döneme ait yerel giysiler içindeki delikanlıların sokaklarda savaşı canlandırdığı bir çeşit dans olan “Talimi” oynadıkları Thimiana sokaklarında son buluyor. Bunun ardından, Karnaval, arabalar ve çanlarla yapılan kutlamalarla devam ediyor.

Agas: Agas geleneği, Kathari Deftera yani “temiz-kutsal- Pazartesi” günü Olimpi, Mesta, Elata ve Lithi’den oluşan Sakız köylerine (Mastihohorya’ya) ait bir gelenektir. Bunun kökenleri Osmanlı egemenliği altındaki yıllara dayanır. Başka bir deyişle o dönemlerde Sakız Adası’nın halkından yüklüce vergiler tahsil etmek isteyen Osmanlılardan kalma da diyebiliriz. Güçlü, kişi ve durumları tanıyan Sakızlı bir köylü, bir Osmanlı Ağası gibi giyinip onun oturması için meydana kurulmuş koltuğa oturur. O saatler içinde ziyaretçilerle ve yerlilerle hatta kafeteryalarda kahvelerini içinlerle oldukça kalabalık olan meydanın ortasından gelip geçenleri inceleyen “Ağa” genellikle ekonomik durumlarına göre “kurbanlarını” seçmeye başlar. Seçtiği kurbanlarını -elbetteki en çok kişisel ve mesleki özelliklerine göre insanlarla şakalaşarak, en anlamsız, komik sebeplerden dolayı onlardan vergi toplar. Elbette bu toplanan paraların hepsi adanın Kültür Derneği’ne bırakılır. Bu olaya yerel orkestralar ve apukurya eğlenceleri de katılır.

Karkaluses: Pirgi köyünde tüm Apukurya bayramı boyunca gerçekleştirilen gelenektir. Pirgi’de tüm karnaval döneminde erkekler kadın, kadınlar da erkek kılığında, “kudunatolar” kabul eden evleri dolaşırlar. Pazar günleri meydanda eğlenceler düzenlerler. Yıllara yavaş yavaş yenik düşmeye başlamış olan bu geleneği adanın Kültür Derneği canlı tutmak için uğraşmaktadır.